Institut za Biološka Istraživanja

Odeljenje za molekularnu biologiju objedinjuje najznačajnija saznanja i iskustva stečena tokom istraživanja koja su odpočela ranih 1970-tih godina. Odeljenje je prvobitno osnovano kao Laboratorija za biohemiju razvića pod rukovodstvom Dr Ljiljane Ševaljević, sa težištem na istraživanjima molekularne biologije embriona morskog ježa, naročito dinamike jedarnih proteina (nehistonskih proteina i proteina jedarnog matriksa) u stadijumima razvića blastule, gastrule i pluteusa. Vremenom je interesovanje grupe preusmereno na istraživanja osnovne manifestacije adaptabilnog odgovora organizma – akutno-faznog (AF) odgovora – koji je indukovan kod laboratorijskog pacova subletalnom oparotinom. Iz ovih istraživanja proistekla je karakterizacija dinamičnih promena jedarnog matriksa tokom AF odgovora, kao i trans-faktora uključenih u regulaciju gena za AF reaktante (AFR) – grupe serumskih proteina čija se sinteza značajno uvećava tokom AF odgovora.

Kasnije je, u cilju izučavanja više tipova traume, proširena paleta indusera u vidu različitih eksperimentalnih model sistema traume kao što su: inflamacija indukovana iniciranjem terpentinskog ulja, trovanje subletalnim dozama organofosfatnih jedinjenja, izlaganje jonizujućem zračenju, redukovan režim ishrane, kao i izučavanja kontrole ekspresije gena AF odgovora tokom embrionalnog razvića pacova. Rezultati ovih istraživanja su pokazali da različiti regulatorni mehanizmi, u vidu umrežene interakcije između humoralnih i ćelijskih (jedarnih) medijatora, leže u osnovi fine regulacije sinteze odgovarajućih AFR u zavisnosti od vrste traume. Deo istraživanja bio je usmeren i na izučavanje specifičnog tipa akutne ozlede jetre pacova, krionekroze. Dobijeni rezultati su pokazali da krionekrozu karakteriše uređen sled molekulskih događaja iako je ona primer neprogramirane ćelijske smrti, odn. tipične nekroze.

I danas je trauma osnovni predmet istraživanja Odeljenja za molekularnu biologiju. Istraživanja su usmerene ka adaptabilnim mehanizmima koji se pokreću u organizmu tokom akutnog poremećaja homeostaze posle izlaganja pacova jonizujućem zračenju (tokom akutnog radijacionog sindroma), kao i za vreme hroničnog poremećaja homeostaze kod dijabetesa izazvanog iniciranjem streptozotocina.

Ispitivanja su prevashodno orijentisana ka razumevanju molekulskih signala i molekulskih regulatora koji utiču na ekspresiju gena za AFR kao što su alfa1-kiseli glikoprotein, alfa2-makroglobulin i haptoglobin. Deo istraživanja usmeren je ka izučavanju procesa uključenih u reparaciju DNK i ćelijsku smrt i trenutno su aktuelna ispitivanja aktivnosti poli(ADP-ribozil) polimeraze (PARP-1) u regulaciji homeostaze u uslovima oksidativnog stresa. Istraživači Odeljenja za molekularnu biologiju su sa punim radnim vremenom angažovani u osnovnim istraživanjima u kojima primenjuju savremene tehnike molekularne biologije. Angažovani su kao mentori u izradi diplomskih radova i doktorskih disertacija i kao predavači molekularno bioloških predmeta na Departmanu za biologiju i ekologiju Prirodno-matematičkog fakulteta Univerziteta u Novom Sadu i na predmetima Principi proteomike i Biologija ćelije na doktorskim studijama Biološkog fakulteta Univerziteta u Beogradu.

U Odeljenju za molekularnu biologiju se izučavaju procesi adaptacije na poremećaje homeostaze kod sisara. Osnovna manifestacija adaptivnog sistemskog odgovora sisara poznata je kao akutno-fazni odgovor (AFO). Različite povrede, infekcije ili neoplastična oboljenja pokreću AFO što je od presudnog značaja za preživljavanje organizma. Osnovna karaktaristika AFO je značajno uvećanje koncentracija grupe proteina, AF proteina (AFP) u serumu 24 časa nakon povrede organizma. AFP imaju različite funkcije u ponovnom uspostavljanju homeostaze i samim tim u oporavku organizma. Među AFP koji su predmet istraživanja u Odeljenju za molekularnu biologiju spadaju α1-kiseli glikoprotein (AGP), α2-makroglobulin (α2M) i haptoglobin. AFO je izučavan na laboratorijskom pacovu na različitim eksperimentalnim model-sistemima traume: izazivanjem subletalne oparotine, injeciranjem terpentinskog ulja, trovanjem subletalnim dozama organofosfatnih jedinjenja i izlaganjem celog organizma jonizujućem X zračenju. AFO je izučavan i tokom embrionalnog razvića i pod uslovima redukovanog režima ishrane. U osnovi regulacije ekspresije gena koja prethodi značajnom uvećanju sinteze AFP nalaze se regulatorni mehanizmi u vidu umreženih interakcija humoralnih medijatora (citokina, ćelijskih medijatora, glukokortikoidnih hormona) i jedarnih regulatornih molekula. Izučavanjem mehanizama koji regulišu proces transkripcije gena za α2-makroglobulin i haptoglobin identifikovani su transkripcioni faktori i opisana je uloga jedarnog matriksa. U toku su istraživanja koja treba da razjasne neke od fizioloških funkcija α2-makroglobulina i haptoglobina. Trenutna istraživanja adaptivnih mehanizama kod sisara proširena su na izučavanje oksidativnog stresa u in vivo model sistemima izlaganja laboratorijskog pacova jonizujućem X-zračenju i streptozotocinom indukovanom dijabetesu kao i u in vitro model sisitemu Rin-5F ćelija pankreasa tretiranih streptozotocinom.

Osnovna istraživanja u Odeljenju za molekularnu biologiju finansirana su od strane Ministarstva za nauku i tehnološki razvoj Republike Srbije; projekat nod nazivom: Akutni i hronični stres: mehanizmi regulacije homeostaze u akutnoj radijacionoj bolesti i dijabetesu; #143002B.

Pored osnovnih istraživanja, tokom 2002/2003. god. istraživači u Odeljenju za molekularnu biologiju bili su angažovani na ekološkim istraživanjima, biomonitoringu na molekularnom nivou, na projektu: Stanje bioindokatora zagađenja crnogorskog primorja. (Savezni sekretarijat za rad, zdravstveno i socijalno staranje SRJ). Za procenu prisustva ksenobiotskih jedinjenja, odn. stepena kontaminacije morske vode na više lokaliteta u Jadranskom moru, korišćeni su okarakterisani biomarkeri kod riba, CYP1A i metalotionein, a ispitivane su vrste riba od komercijalnog značaja Merluccius merluccius, Liza ramada i Mullus barbatus.

Istraživači Odeljenja za molekularnu biologiju su sa punim radnim vremenom angažovani u osnovnim istraživanjima. Angažovani su kao mentori u izradi diplomskih radova i doktorskih disertacija i kao predavači na predmetima Osnove proteomike i Molekularna biologija ćelije na doktorskim studijama Univerziteta u Beogradu (Institut za biološka istraživanja, Institut za molekularnu genetiku i genetičko inženjerstvo, Biološki fakultet) i molekularno bioloških predmeta na Departmanu za biologiju i ekologiju Prirodno-matematičkog fakulteta Univerziteta u Novom Sadu.

Rezultati novijih ISTRAŽIVANJA i Istraživački pravci :

1. Molekularni Mehanizmi regulacije transkripcije gena za α2-makroglobulin i haptoglobin
Specifične protein-protein interakcije genskih regulatornih proteina: izoforme STAT3 od 86 kDa i NF-κB p65 učestvuju u regulaciji transkripcije gena za α2-makroglobulin (α2M) u jetri pacova fetusa, a izoformi od 86 i 91 kDa STAT3 i izoforme NF-κB p65 kod adulta. Pokazana je veza između subjedarne lokalizacije trans-faktora na jedarnom matriksu i transkripcione aktivnosti. Stimulaciju transkripcije gena tokom AFO prati defosforilacija STAT5b na Ser i Tyr i prestanak asocijacije sa jedarnim matriksom. Dobijen je i originalan podatak da tumor supresor p53 učestvuje u aktivaciji transkripcije gena za α2M tokom AFO kod fetusa i adulta. Uvećanje afiniteta vezivanja praćeno je smanjenjem O-vezane N-acetil glukozamin glikozilacije p53, što upućuje na zaključak da enzimatsko uklanjanje šećernih ostataka sa p53 doprinosi stimulaciji transkripcije gena za α2M.
Otkriveno je prisustvo regiona asocijacije sa DNK na jedarnom matriksu (S/MAR) na -599/-200 bp pored cis-elementa gena za haptoglobin (-165/-56 bp). Utvrđeni su molekularni događaji kojima jedarni matriks koordiniše ekspresiju gena za haptoglobin: laminska komponenta jedarnog matriksa formira mrežu specifičnih, funkcionalnih protein-protein i protein-haptoglobin-S/MAR interakcija sa multipnim partnerima u koje su uključeni PARP-1, C/EBPβ i protein od 90 kDa.
Za uvećanje transkripcije gena za haptoglobin odgovorni su IL-1, IL-6 i glukokortikoidni hormoni (GH) koji kod pacova svoj efekat ostvaruju preko ABC regulatornog elementa u promotoru gena. Heksanukleotidna sekvenca GGAACA na poziciji -112/-107 bp razlikuje se od konsenzus sekvence za GH u jednom nukleotidu. Ona se preklapa sa sekvencom na poziciji -117/-109 bp odgovornom za vezivanje članova STAT familije transkripcionih faktora. Poznato je da GH koji se aktivira tokom AFO učestvuje u transkripcionoj aktivaciji gena za haptoglobin kao transkripcioni faktor. Naša istraživanja su pokazala da GH svoj efekat ostvaruje direktnom interakcijom sa STAT3 i C/EBPβ transkripcionim faktorima.
Deo istraživanja imao je za cilj utvrđivanje razlika u molekularnim mehanizmima regulacije ekspresije gena za α2M i haptoglobin tokom akutnog stresa izazvanog injeciranjem terpentina i hroničnog inflamatornog stanja na modelu redukovane ishrane pacova. Rezultati istraživanja ukazali su na postojanje razlika u molekularnim mehanizmima regulacije nivoa transkripcione aktivacije gena za α2M i haptoglobin koje potiču od vrste i intenziteta stimulusa, zavise od pola jedinki i baziraju se na specifičnim promenama u prisustvu i aktivnostima proinflamatornih transkripcionih faktora uključenih u IL-6 put transdukcije signala. Kalorijska restrikcija dovodi do uvećanja ekspresije gena za haptoglobin kod ženki i α2M kod mužjaka usled izmena ekspresije nekih od aktivnih članova C/EBP, STAT i NF-kB familija trans-faktora za čije se hormon regulatorne elemente vezuju.

2. Fiziološka uloga AFP

Izlaganje dozama jonizujućeg X-zračenja >1Gy dovodi do akutne radijacione bolesti (ARB) koja se ispoljava oštećenjima tkiva i organa. Pri višim dozama zračenja ARB ugrožava život jedinke. Standardni klinički radioprotektor, sintetski organski tiofosfat poznat kao amifostin, obezbeđuje kompletno preživljavanje eksperimentalnih pacova kada se injecira 30 min pre izlaganja životinja dozi zračenja od 6.7 Gy (LD50/30). Dok 50% nezaštićenih pacova preživljava izlaganje pomenutoj dozi, injeciranje α2M (koji je izolovan i prečišćen u našoj laboratoriji) obezbeđuje 100% preživljavanje ARB. Kod pacova tretiranih sa α2M, bazalne vrednosti telesne težine, težine jetre i histološki parametri jetre i broj limfocita uspostavljaju se istom brzinom kao i kod pacova tretiranih amifostinom. Ovi nalazi i podatak da injeciranje amifostina dovodi do 45-ostrukog uvećanja koncentracije α2M u krvotoku ukazuju da α2M zauzima centralno mesto u radioprotekciji.
Veliki broj nezavisnih studija je pokazao da su dijabetični pacijenti sa haptoglobin 1-1 fenotipom, usled njegovih boljih antioksidativnih svojstava, manje podložni razvijanju dijabetičnih vaskularnih komplikacija koje nastaju kao posledica oksidativnog stresa. Kako je kod pacova prisutan samo haptoglobin 1-1, streptozotocinom indukovan dijabetes kod pacova predstavlja dobar model za proučavanje povezanosti promena u ekspresiji haptoglobina sa njegovim doprinosom ukupnom antioksidativnom sistemu. Razumevanje ovih mehanizama može biti od velike važnosti u prevenciji i terapiji dijabetesa. Najveći antioksidativni efekat haptoglobina detektovan je u 2. nedelji nakon indukcije dijabetesa kada je njegova eksprimiranost najveća. Na promene u ekspresiji haptoglobina tokom dijabetesa utiče povećanje nivoa proinflamatornih citokina IL-6 i TNF-α koji aktiviraju specifične transkripcionie faktore uključene u regulaciju ekspresije gena za haptoglobin.

3. Poli(ADP-ribozil) polimeraza-1 (PARP-1)

PARP-1 je uključen u signalizaciju oštećenja nastalih na DNK i njegova primarna uloga u ćeliji je vezana za aktivaciju mehanizama popravke nastalih oštećenja. Ispitivano je postojanje interakcija PARP-1 i proteina jedarnog matriksa i uloga jedarnog matriksa u procesu popravke oštećenja na DNK. Pruženi su prvi dokaze o postojanju direktne međuproteinske interakcije PARP-1 i lamina B u bazalnom stanju. Tokom reparacije DNK kada je PARP-1 aktivan i u početnim fazama apoptoze koje karakteriše delimična inhibicija PARP-1, kolokalizacija PARP-1 i lamina B se gubi a deo jedarnog PARP-1 kolokalizuje sa PCNA u unutrašnjosti jedra. Aktivacijom PARP-1 dolazi do automodifikacije enzima i heteromodifikacije lamina B. Pretpostavljeno je da je poli(ADP-ribozil)acija odgovorna za raskidanje interakcije između PARP-1 i lamina B.
Osim vezivanja za jedno- i dvolančane prekide na DNK, PARP-1 se može vezati za za specifične sekundarne strukture na DNK koje odstupaju od klasične B-zavojnice i S/MAR elemente. Pokazano je da je PARP-1 uključen u inhibiciju transkripcije svog gena (parp-1). PARP-1 intereaguje sa svojim promotorom i sa uzvodnim S/MAR elementom koji je nadovezan na promotor parp-1. Ova interakcija dovodi do blokade transkripcije parp-1 u bazalnim uslovima. U uslovima oštećenja DNK koji dovode do aktivacije PARP-1, PARP-1 molekule usled automodifikacije gube kontakt sa DNK. Posledica je deblokada parp-1 i aktivacija transkripcije gena čime se nadomešćuje potrebna količina PARP-1.
Dijabetes karakteriše progresivna destrukcija β ćelija pankreasa. Ispitivanja vezana za prevenciju ćelijske smrti i regeneraciju pankreasa u fokusu su istraživanja vezanih za dijabetes. Zbog važne uloge u ćelijskom preživljavanju, PARP-1 predstavlja ključni molekul koji se ispituje u dijabetesu. Jedna od mogućih uloga koju PARP-1 može imati u prevenciji smrti β ćelija pankreasa jeste uloga transkripcionog koaktivatora/korepresora. Poznato je učesće parp-1 u transkripcionoj regulaciji gena za insulin i Reg protein koji je bitan za regeneraciju β ćelija pankreasa. U Odeljenju za molekularnu biologiju izučava se povezanost PARP-1 sa ekspresijom gena za hemokin CXCL12. Primarna funkcija hemokina CXCL12 je hemoatrakcija. CXCL12 učestvuje u opravci i regeneraciji tkiva i u nastanku kancera. Pokazano je da CXCL12 pospešuje preživljavanje β ćelija pankreasa tako što sprečava ćelijsko odumiranje aktivacijom kinaze Akt što ima za posledicu uključivanje kompletnog signalnog puta nizvodno od Akt kinaze. U Odeljenju za molekularnu biologiju ispituju se interakcije između PARP-1 i promotora gena za CXCL12 kao i četiri S/MAR elementa koja se nalaze uzvodno od promotora. Izučavaju se i interakcije promotora gena za CXCL12 sa opštim i tkivno-specifičnim transkripcionim faktorima u cilju identifikacije članova transkripcionog kompleksa uključenih u regulaciji ekspresije pomenutog hemokina.

4. Aspekti destrukcije ćelije

Oksidativni stres zauzima važno mesto u etiologiji dijabetesa. Uspostavljen je in vitro eksperimentalni model kontrolisanog oksidativnog stresa na kulturi β ćelija pankreasa (Rin-5F) tretiranih streptozotocinom. Stvaranjem uslova koji indukuju smrt β ćelija, na pomenutom modelu se in vitro oponašaju molekulski događaji koji su odgovorni za nastanak dijabetesa in vivo. Na ovom eksperimentalnom modelu vrši se kvantitativna i kvalitativna evaluacija antioksidativnog potencijala i potencijalnog antidijabetogenog dejstva kompleksnih prirodnih ekstrakata.
Degradacija DNK je proces koji se odvija u ćelijama predodređenim na umiranje, bez obzira na tip preletalnog procesa koji dovodi do smrti. Za veliki broj endonukleaza pretpostavljena je uloga u fragmentaciji DNK tokom apoptoze, međutim, nije poznato da li i u procesu nekroze dolazi do aktivacije specifične endonukleolitičke aktivnosti. U Odeljenju za molekularnu biologiju prvi put je biohemijski okarakterisana endonukleaza p23 iz hepatocita pacova i ispitivana njena potencijalna uloga u nekrozi. Aktivaciju endonukleaze prati degradacija DNK tipična za nekrozu. Tokom aktivacije dolazi do translokacije enzima iz solubilne jedarne frakcije na jedarni matriks. Do aktivacije p23 dolazi nakon izlaganja jetre kriogenim temperaturama. Aktivacija se odvija putem proteolitičke degradacije. Ovakav tip proteolize karakteriše programirane procese pa su rezultati istraživanja ukazali na mogućnost da se tokom krionekroze ćelijska smrt odvija po utvrđenom sledu molekularnih događaja.

Odabrane publikacije saradnika na Odeljenju za molekularnu biologiju od 2002. godine

Mihailović, M., Milošević, V., Grigorov, I., Poznanović, G., Ivanović-Matić, S., Grdović, N. & Bogojević, D. The radioprotective effect of α2-macroglobulin: a morphological study of rat liver. Medical Science Monitor (2009) 15: 188-193.

Mihailović, M., Dobrić, S., Poznanović, G., Petrović, M., Uskoković, A., Arambasić, J. & Bogojević D.: The acute phase protein α2-macroglobulin plays an important role in radioprotection in the rat. Shock (2009) 31: 607-614.

Vidaković, M., Gluch, A., Qiao, J. Oumard, A., Frisch, M., Poznanović, G. & Bode, J.: PARP-1 tunes its own expression as part of an autoregulatory loop: binding to an upstream S/MAR element and to a novel recognition motif in its promoter suppresses transcription. (2009) J. Mol. Biol. 388: 730-750.

Vidaković, M., Dinić, S., Grdović, N., Mihailović, M., Uskoković, A., Quesada, P. & Poznanović, G.: Regulation of rat haptoglobin gene expression is coordinated by the nuclear matrix. J. Cell. Biochem. (2009) 107: 1205-1221.

Uskoković, A, Arambašić, J., Bogojević, D., Ivanović- Matić, S., Mihailović, M., Dinić, S. & Grigorov, I. Differences between molecular mechanisms involved in the regulation of haptoglobin gene expression during the acute-phase response and dietary restriction. Folia Biologica. (2009) 55: 107-115.

Ivanović-Matić, S., Poznanović, G., Grigorov, I., Dinić, S., Mihailović, M., Grdović, N., Uskoković, A., Martinović, V., Arambašić, J., Petrović, M. & Bogojević, D.: The organophosphate-induced acute-phase response is characterized by synthesis of α1-acid glycoprotein that exhibits an immunomodulatory effect. J. Appl. Toxicol. (2008) 28:63-71.

Milićević, Z., Bogojević, D., Mihailović, M. Petrović, M. & Z. Krivokapić: Molecular characterization pf Hsp90 isoforms in colorectal cancer cells and its association with tumour progression. Int. J. Oncol. (2008) 32: 1169-1178.

Grdović, N., Mihailović, M., Vidaković, M., Dinić, S., Uskoković, A., Martinović, V., Arambašić, J., Grigorov, I., Ivanović-Matić, S., Bogojević, D., Petrović, M. & Poznanović, G.: Establishment of association of an Mg2+-dependent endonuclease with the rat liver nuclear matrix in cryonecrosis. Cell Biochem. Funct. (2007) 25: 345-355.

Uskoković, A., Dinić, S., Mihailović, M., Grigorov, I., Ivanović-Matić, S., Bogojević, D., Grdović, N., Arambašić, J., Vidaković, M., Martinović, V., Petrović, M. & Poznanović, G.: Differential STAT3/NFkB interplay in turpentine-induced α2-macroglobulin expression by fetal and adult rat liver. IUBMB Life (2007) 59: 170-178.

Mihailović, M., Dinić, S., Bogojević, D., Ivanović-Matić, S., Uskoković, A., Arambašić, J., Grigorov, I., Grdović, N., Vidaković, M., Martinović, V., Petrović, M. & Poznanović, G.: Nuclear localization and binding affinity of STAT5b for the α2-macroglobulin gene promoter during rat liver development and the acute-phase response. Acta Biochim. Polonica (2007) 54: 331-340.

Mihailović, M., Bogojević, D., Dinić, S., Grdović, N., Grigorov, I. Ivanović-Matić, S., Labus-Blagojević, S., Martinović, V., Petrović, M., Uskoković, A., Vidaković, M. & Poznanović, G.: CYP1A expression in Mullus Barbatus from the Adriatic Sea in Serbia and Montenegro. Bull. Environ. Contam. Toxicol. (2006) 77: 559-565.

Vidaković, M., Koester, M., Goetze, S., Winkelman, S., Klar, M., Poznanović, G. & Bode, J.: Colocalization of PARP-1 and lamin B in the nuclear architecture: A halo-FISH and confocal microscopy study. J. Cell. Biochem. (2005) 96: 555-568.

Vidaković, M., Poznanović, G. & Bode, J.: DNA break repair: Refined rules of an already complicated game. Biochem. Cell Biol. (2005) 83: 365-373.

Grdović, N., Vidaković, M. & Poznanović, G.: Binding of a 23 kD endonuclease to the rat liver nuclear matrix. Gen. Physiol. Biophys. (2005) 24: 99-111.

Dinić, S., Bogojević, D., Petrović, M., Poznanović, G., Ivanović-Matić, S. & Mihailović, M.: C/EBPβ and C/EBPα regulate haptoglobin gene expression during rat liver development and the acute-phase response. (2005) Molec. Biol. Rep. 32: 141-147.

Mihailović, M., Dinić, S., Uskoković, A., Petrović, M., Grigorov, I. Poznanović, G., Ivanović-Matić, S. & Bogojević, D.: Acute-phase-related binding ability of p53 for the hormone response element of the haptoglobin gene in adult rats. Cell Biol. Int. (2005) 29: 968-970.

Ivanović-Matić, S., Dinić, S., Mihailović, M., Grigorov, I., Bogojević, D. & Poznanović, G.: Acute-phase protein expression in DMSO-intoxicated rats. Toxicol. Lett. (2004) 147: 149-153.

Vidaković, M., Grdović, N., Quesada, P., Bode, J. & Poznanović, G.: Poly(ADP-ribose) polymerase-1: Association with nuclear lamins in rodent liver cells. J. Cell Biochem. (2004) 93: 1155-1168.

Grigorov, I., Milosavljević, T., Petrović, M., Uskoković, A., Bogojevic, D., Ivanovic-Matic S., Cvetković I. & Poznanovic G.: The effect of O-GlcNAc glycosylation of rat liver nucleoproteins on their acute-phase-dependent binding affinity to the hormone-responsive element of the haptoglobin gene.Gen. Physiol. Biophys. (2004) 23:367-374.

Dinić, S., Ivanović-Matić, S., Mihailović, M., Bogojević, D. & Poznanović, G.: Expression of C/EBPδ in rat liver during development and the acute-phase response. Gen. Physiol. Biophys. (2004) 23: 499-504.

Bogojević, D., Mihailović, M., Petrović, M., Dinić, S., Ivanović-Matić, S. & Poznanović, G.: Acute-phase-dependent binding affinity of C/EBPb from the nuclear extract and nuclear matrix towards the hormone response element of the a2-macroglobulin gene in rat hepatocytes. Gen. Physiol. Biophys. (2003) 22: 279-285.

Grdović, N. & Poznanović, G.: Characterization of an Mg2+-dependent endonucleolytic activity of the rat hepatocyte nuclear matrix. Comp. Biochem. Physiol. Part B. (2003) 136: 495-504.

Milosavljević, T., Lazić, T., Uskoković, A., Petrović, M. & Grigorov, I.: Expression of the rat liver haptoglobin gene is mediated by isoforms of C/EBPa, -b and -d proteins. Gen.Physiol. Biophys. (2003) 22: 181-190.

Uskoković, A., Vidaković, M., Dinić, S., Ivanović-Matić, S., Martinović, V. & Poznanović, G.: Solubility partitioning of C/EBPβ on the rat hepatocyte nuclear matrix by hydrophobic interactions. Cell Biol. Int. (2002) 26: 451-461.

Bogojević, D., Petrovic, M. & Mihailović, M.: p53-like protein binding affinity to the hormone responsive element of the haptoglobin gene in fetal rat liver. Cell Biol. Int. (2002) 26: 217-224.

Milosavljević, T. S., Petrović, M. V., Cvetković, I. D. & Grigorov, I.:DNA binding activity of C/EBPb and -d for the rat a2-macroglobulin gene promoter is regulated in an acute-phase dependent manner. Biochemistry (Moscow) (2002) 67: 918-926.

Grigorov, I., Lazić, T., Cvetković, I., Milosavljević, T. & Petrović, M.: Opposite nuclear level and binding activity of STAT5b and STAT3 proteins with rat haptoglobin gene under normal and turpentine induced acute phase conditions. Mol. Biol. Rep.(2002) 28: 217-222.